In een voormalig stoomgemaal en ketelhuis in Terwolde heeft het lokale IESSELcider haar intrek genomen. Als onderdeel van de totale restauratie, uitbreiding en herbestemming van het gemalencomplex, ontwierp Open Kaart de transformatie van het pand tot ciderij, inclusief interieur en erfinrichting. In het proeflokaal en in de toekomstige fruittuin zijn de vruchten van de poldergronden letterlijk te proeven voor bezoekers en voorbijgangers.
Ontwerpopgave
De uitbreiding van het elektrisch gemaal vormde de aanleiding om het naastgelegen voormalig stoomgemaal een nieuwe bestemming te geven en het erf rondom het gemaal beter in te richten.
Het oude stoomgemaal was bij de komst van het elektrisch gemaal tot beheerderswoning verbouwd en had veel ruimtelijke kwaliteit verloren. Wat is een passende nieuwe functie waarmee de betekenis van de plek en de kwaliteit van de gebouwen kunnen worden versterkt?
Projectdetails
Locatie
Bandijk, Terwolde, Gelderland
Opdrachtgever
Waterschap Vallei en Veluwe, IESSELcider
Periode
Maart 2022 – september 2026
Type
Restauratie, herbestemming
Projectteam
Hanneke Stenfert, Pieter Graaff, Sophie Lok
Met medewerking van
Bureau BUITEN, TAK architecten (restauratieadvies), Studio BrandVries, bureau WEIJDE (landschapsarchitect)
Klimaatadaptatie van polderslootje tot gemaal
Het gemaal aan de Bandijk regelt de watertoevoer van de IJssel naar het achterliggende gebied, de Polder Nijbroek. De transformatie van dit gemaal is onderdeel van een breder gebiedsproces waarin door Open Kaart klimaatadaptatieve maatregelen in de polder zijn verkend in samenwerking tussen het waterschap, gemeente Voorst en bewoners en ondernemers uit het gebied. Dit proces bracht een dieper begrip van de betekenis van het gemaal voor een leefbare en vruchtbare polder in tijden van klimaatadaptatie en daarmee
In samenwerking met Bureau BUITEN, opdrachtgevers en bewoners is een uitvraag en selectie gedaan voor een nieuwe gebruiker van het oude stoomgemaal. Hieruit is de lokale organisatie IESSELcider geselecteerd, die ambachtelijke cider maakt van fruit uit de IJsselvallei. Daarmee heeft het gemaal een toeristische en educatieve bestemming gekregen. Bij proeverijen wordt verteld over de relatie tussen het watersysteem en de vele fruitboomgaarden die vroeger langs de IJssel te vinden waren.
Renovatie van het stoomgemaal
Bij de herbestemming van het stoomgemaal en ketelhuis zijn de nieuwe gebruiksmogelijkheden en de historische, deels verloren gegane kwaliteiten in evenwicht gebracht. De verdiepingsvloer en balkon die voor de beheerderwoning waren aangebracht zijn verwijderd. De oorspronkelijke hoge ruimtes en ramen van het voormalige stoomgemaal zijn weer zichtbaar gemaakt. De ruimtes huisvesten nu de productieruimte en het proeflokaal van IESSELcider. Openslaande deuren maken aan voorbijgangers zichtbaar of de ciderij geopend is.
Het achtererf, dat als materiaalopslag voor het waterschap werd gebruikt, is heringericht tot terras en fietsenstalling. Onderdeel van deze buitenruimte zijn ook een fruittuin en waterspeeltuin, die nog in voorbereiding zijn.
Het gemaal als verblijfsplek
Waar het gemaal voorheen vooral een machine achter hoge hekken was, zijn het gemaalerf en de gebouwen nu grotendeels publiek toegankelijk. De herbestemming van het stoomgemaal tot ciderij maakt de geschiedenis, het watersysteem en lokale ambachten zichtbaar en tastbaar voor omwonenden en toeristen. Samen met de belevingselementen rondom de andere gemaalgebouwen is de ciderij de drager van nieuwe betekenis voor het gemaal als plek én als aanjager van gebiedsbrede samenwerking voor klimaatadaptatie.
Locatie project
Gerelateerd aan dit project
Projecten, nieuws en artikelen gerelateerd aan het Gemaal Terwolde
Een nieuw erf voor polder Nijbroek
Water in Polder Nijbroek
Meer weten?
Mail hanneke@deopenkaart.nl
of bel 06-30281636
